اینجانب: منصوره رضائی دانش آموخته مقطع: کارشناسی ارشد ناپیوسته در رشته: مدیریت بازرگانی گرایش مدیریت مالی که درتاریخ:30/11/91 از پایان نامه خود تحت عنوان: “بررسی تاثیر قراردادآتی بر ریسک سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار تهران”، با کسب نمره: 18 (هجده تمام)، و درجه عالی دفاع نموده ام، بدینوسیله متعهد می شوم:
1) این پایان نامه/رساله حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران(اعم از پایان نامه،کتاب،مقاله و….) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رویه موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج نموده ام.
2) این پایان نامه/ رساله قبلا برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح، پایین تر یا بالاتر) در سایر دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3)چنانچه بعد از فراغت از تحصیل، قصد استفاده و هرگونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و…. از این پایان نامه یا رساله داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
4) چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می پذیرم و دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی: منصوره رضائی

سایت منبع

تاریخ و امضاء: –/–/–13
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحهفصل 1- مقدمه و کلیات طرح تحقیق…………………………………………………21-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………….31-2-بیان مساله ………………………………………………………………………..31-3- اهمیت و ضرورت تحقیق……………………………………………………51-4- اهداف تحقیق………………………………………………………………………………….61-5- سئوال و فرضیه تحقیق……………………………………………………………………….61-6- روش شناسی تحقیق…………………………………………………………………………..71-6-1-روش تحقیق…………………………………………………………………………………….71-6-2-جامعه آماری و ویژگی های آن…………………………………………………………..71-6-3 -متغیرهای تحقیق……………………………………………………………………………….71-6-4-روش تجزیه و تحلیل تحقیق………………………………………………………………..71- 6-5 -جنبه جدید و نوآوری تحقیق………………………………………………………………81-7- ابزار گردآوری داده ها……………………………………………………………………..81-8- تعریف و اصطلاحات و واژه های تحقیق………………………………………………81-9-مشکلات تحقیق………………………………………………………………………………9فصل 2- مبانی نظری تحقیق…………………………………………………………….102-1مقدمه……………………………………………… ……………………………………..122-2-مفهوم ریسک و مدیریت آن……………………………………………… ………….122-3-انواع ریسک……………………………………………… ……………………………..152-3- ریسک تجاری……………………………………………… ……………………………..152-3-2 -ریسک غیر تجاری……………………………………………… ………………………..162-3-3- ریسک سیستماتیک و غیر سیستماتیک……………………………………………… ..162-4-انواع ریسک های مهم……………………………………………… ………………….172-4-1-ریسک اعتباری……………………………………………… …………………………172-4-2- ریسک بازار……………………………………………… ……………………………..182-4-3- ریسک نرخ ارز……………………………………………… ………………………….182-4-4-ریسک عملیاتی……………………………………………… …………………………..182-4-5-ریسک نقدینگی……………………………………………… ………………………….192-4-5-1-ریسک تقدینگی دارایی……………………………………………… ………………….192-4-5-2-ریسک نقدینگی تامین مالی……………………………………………… ………………192-4-6- ریسک قانونی………………………………………………………………………………………202-4-7-ریسک نرخ بهره……………………………………………… ………………………….212-4-8-ریسک کشوری ……………………………………………………………………………212-4-9-ریسک دولت………………………………………………………………………………212-4-10-ریسک انتقال………………………………………………………………………………212-4-11- ریسک قیمت……………………………………………………………………………..212-5-تاریخچه بازارهای آتی…………………………………………………………………..242-6-مطالعات انجام شده………………………………………………………………………262-7- مطالعات اخیر………………………………………………………………………………272-8-مطالعات داخلی……………………………………………………………………………282-9-پوشش ریسک………………………………………………………………………………292-10-مزایا و معایب پوشش ریسک……………………………………………………………322-11-پوشش ریسک رقبا………………………………………………………………………..322-12- سایر نکات………………………………………………………………………………….322-13- تعریف ایزار مشتقه………………………………………………………………………..332-14-ویژگی های قرارداد آتی…………………………………………………………………392-15-فعالان بازار آتی…………………………………………………………………………….422-16-اهداف پوشش ریسک…………………………………………………………………….442-17-چگونگی پوشش ریسک با استفاده از آتی ها………………………………………..462-18-تئوریهای پوشش ریسک…………………………………………………………………462-18-1-نرخ بهینه پوششی ریسک…………………………………………………………………462-18-2-تئوری سنتی یک به یک ( ساده یا کامل) …………………………………………….472-18-3-نظریه بتا برای پوشش ریسک…………………………………………………………….482-18-4تئوری پورتفوی پوشش ریسک…………………………………………………………492-18-4-1حداقل کردن واریانس……………………………………………………………………..492-18-4-2حداکثر کردن مطلوبیت……………………………………. ……………………………..502-18-5-نرخ بهینه پوششی میانگین – واریانس……………………………………………………522-18-6-نرخ پوششی حداقل سازی ضریب جینی توسعه یافته متوسط………………………..532-18-7-نرخ بهینه پوشش میانگین………. ……………………………………………………. ….542-18-8-نرخ بهینه پوششی حداقل نیمه واریانس تعمیم یافته…………………………………….542-18-9-نرخ بهینه پوششی میانگین – نیمه واریانس تعمیم یافته…………………………………552-18-10-نرخ پوشش شارپ………………………………………………………………. ………..562-18-11-پوشش ریسک ایستا و پویا………………………………………………………………..572-19-منافع پوشش ریسک……………………………………………………………………….57فصل 3-روش شناسی تحقیق ………………………………………………………………………..643-1-مقدمه………………………………………………………………………………………………….653-2-سریهای زمانی و ویژگی های آنها………………………………………………………..653-2-1-مانایی و نامانایی……………………………………………………………………………..653-2-2-همجمعی……………………………………………………………………………………….663-3-ارائه مدل………………………………………………………………………………………673-3-1-روش حداقل مربعات معمولی……………………………………………………………..713-3-2-روش خودرگرسیونی برداری……………………………………………………………..743-3-3-روش تصحیح خطا برداری……………………………………………………………….743-4-مطالعات مربوط به ارزیابی کارایی مدل ها……………………………………………….773-5-بررسی اثر سررسید و افق زمانی پوشش ریسک……………………………………….78فصل 4-تخمین و برآورد مدلها814-1-مقدمه………………………………………………………………………………………….824-2-تخمین مدل…………………… …………. ………………………………………………..834-2-1روش اول مدل سنتی کلاسیک ols……………………………………………………..834-2-2روش دوم خودرگرسیون برداری……………………………………………………….844-2-3روش سوم مدل تصحیح خطای برداری…………………………………………………914-2-3-1-بررسی مانایی متغیرها و آزمون همجمعی ………………………………………………914-2-3-2-آزمون ریشه واحد برای مانایی متغیرها……………………………………………………914-2-3-3-آزمون همجمعی…………………………………………………………………………….924-3-کارایی نرخهای پوششی……………………………………………………………………99فصل 5-نتیجه گیری1025-1-پیشنهادت…………………………………………………………………………………….1035-2-توصیه بیشتر جهت مطالعه بیشتر………………………………………………………. ….104پیوستها………………………………………………………………………………………..142فهرست منابع………………………………… ……………………………………………….105
فهرست جدول ها
عنوان شماره صفحه جدول (2-1) : تقسیم بندی مشتقات………………………………………………………………..38
جدول (2-2) : نرخ های پوششی ایستا………………………………………………………………56
جدول (2-3) : مطالعات انجام شده در زمینه مطالعات انجام شده داخلی و خارجی…….61
جدول(4-1): تخمین روش حداقل مربعات معمولی……………………………………………..83
جدول (4-2): آزمون ریشه واحد در سطح…………………………………………………………85
جدول (4-3) : آزمونهای همجمعی جوهانسن – جوسیلیوس…………………………………93
جدول (4-4) : تخمین مدل تصحیح خطا…………………………………………………………..96
فهرست شکل ها و نمودارها
عنوان شماره صفحهنمودار (4-1): همبستگی قراردادهای نقد و آتی………………………………………………………………….82
عنوان: بررسی تاثیر قراردادآتی بر ریسک سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار تهران
چکیده:
هدف تحقیق حاضر بررسی تاثیر قراردادآتی بر ریسک سرمایه گذاری دربورس اوراق بهادارتهران بوده است.
یکی از ویژگی های بازار بورس، نوسانات زیاد قیمتها می باشد که سبب ایجاد ریسک قیمت می گردد از آنجایی که در اقتصاد ایران بورس و فعالیتهای بورس به عنوان یک ابزار کارآمد در ایران شناخته نشده است و نوسانات قیمت به دلیل شرایط اقتصادی بالا می باشد و ریسک قیمت اثرات منفی بر اقتصاد کشور وارد می کند لذا مدیریت و پوشش این ریسک به وسیله راهکارهای مناسب ضروری به نظر می رسد. یکی از راهکارهای مقابله با ریسک استفاده از ابزار مشتقه مالی و ورود به معاملات کاغذی می باشد که در این تحقیق به آن پرداخته شده است.
در این مطالعه به منظور بررسی نرخهای پوششی و انتخاب بهترین آنها، از قراردادهای آتی کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت بورس اوراق بهادار تهران مربوط به سالهای 1389- 1390 استفاده شده است و داده ها به صورت روزانه می باشد. نرخهای پوششی به وسیله برآورد مدلهای حداقل مربعات معمولی (OLS)، ارزش در معرض ریسک (VAR) و مدل تصحیح خطای برداری (VECM) محاسبه شدند.
واژگان کلیدی: قراردادآتی، ریسک سرمایه گذاری، مدیریت ریسک، ابزار مشتقه ، قیمت نقدی ،کارائی پوشش ریسک
1-1- مقدمه
یکی از اهداف اساسی کشورها دستیابی به رشد اقتصادی پایدار و توسعه می‌باشد. در اقتصاد، سرمایه یکی از ارکان نظام اقتصادی و زیر بنایی بوده و عامل تعیین کننده رشد و توسعه اقتصادی می باشد. علاوه بر عوامل تولید مانند نیروی انسانی، منابع طبیعی، فناوری و مدیریت، تامین سرمایه های مالی از عوامل مهم رشد، بقاء و پایداری عوامل تولیدی ( صنعت و بازرگانی و بخشهای تولیدی ) بوده که بدون این مهم تخصیص منابع به راحتی انجام نمی شود.
کمبود منابع مالی برای تامین نیازهای سرمایه ای یکی از چالشهای اساسی واحدهای تولیدی (زیر بنایی) برای کسب و کار می باشد که این امر با دخالت دستگاههای دولتی نظیر سازمان بورس اوراق بهادار و جذب سرمایه های کوچک و به دست آوردن وجوه و منابع مالی عظیم مورد نیاز برای راه اندازی کسب و کارها به عنوان یک مساله جدی به ویژه در کشورهای درحال توسعه مهم بوده و از این طریق امکان پذیر می باشد.
اگر فرایند به دست آوردن وجوه مورد نیاز، مشکل و زمان بر باشد، واحدهای تولیدی از فعالیت اقتصادی منصرف می شوند. همچنین بدون تامین مالی کافی، فعالیت‌های اقتصادی و کسب ‌و کارها هرگز به موفقیت نخواهند رسید.
بررسی و پرداختن به روشهای جدید مالی با استفاده از ابزار مشتقه مانند صکوک مرابحه، صکوک مضاربه، صکوک جعاله، صکوک مزارعه، صکوک مساقات و قرارداد آتی راههایی جهت دستیابی به وجوه مورد نیاز بنگاههای تولیدی می باشد.
پژوهش حاضر به بررسی تاثیرات ابزارهای مالی جدید ( قراردادهای آتی ) در بورس اوراق بهادار با بکارگیری روشهای آماری رگرسیون و با استفاده از مدلهای اقتصاد سنجی و OLS ، VAR، ECM در سه حالت پوششی، بدون پوشش و پوشش ساده ریسک ( نرخ بهینه پوشش ریسک( نوسانات قیمت بازار سهام می پردازد.
1-2-بیان مساله
به موازات تغییر در مقررات، ابزارهای جدیدی نیز در واکنش به تغییرات اقتصادکلان و مقررات موجود و جدید بوجود آمده اند. اغلب این ابزارها هم ریسک بازار را توزیع مجدد کردند و هم باعث انسجام بیشتر بازار با کنار گذاشتن تمایزات بین فعالیتهای بانکی و بازار بورس یا با اجازه دادن به وام گیرندگان می‌شوند و دسترسی به بازار را ممکن می سازند.
امروزه شرایط عدم اطمینان فرآیند تصمیم گیری را به کلی متحول ساخته است تغییرات قیمت کالاهای اساسی، تغییر نرخ ارز ، تغییر نرخ سود بانکی و … از مواردی هستند که سازمان های امروزی دائماً با آن دست به گریبان هستند بنابراین ریسک جزء لاینفک زندگی بشر است و هر تصمیمی یا عملی دارای نوعی ریسک می باشد، فعالیتهای اقتصادی از این امر مستثنی نبوده و توام با درجه ای از ریسک هستند.
وجود ابزارهای مالی گوناگون در بازار اوراق بهادار، انگیزش و مشارکت بیشتر مردم را در تأمین منابع مالی فعالیت‌های درازمدت به همراه می آورد. تنوع ابزارهای مالی از نظر ترکیب ریسک و بازده، ماهیت سود و شیوه مشارکت در ریسک، گروه های مختلف را به سوی بازار اوراق بهادار جذب میکند. برای ابزارهای مالی می توان سه نقش متمایز در نظر گرفت:
1- اول، ابزارهای مالی وسایلی برای نقل و انتقال وجوه از سهامدارانی که مازاد سرمایه دارند و مایل به سرمایه گذاری هستند، به کسانی است که به این وجوه برای سرمایه گذاری در دارایی های حقیقی نیاز دارند.
2- دوم، ابزارهای مالی انتقال وجوه را به شکلی انجام می دهند که ریسک سیستماتیک مربوط به جریان نقدی ناشی از سرمایه گذاری در دارایی های حقیقی، بین متقاضیان و عرضه کنندگان وجوه، توزیع مجدد شود. ( قهرمانی ، زهرا 1385 )
3- سوم، ابزارهای مالی وسیله ای برای تجمیع به شمار می روند. افزودن و انباشت پس اندازهای خانوار برای تأمین مالی طرح های بزرگ سرمایه گذاری، بدون تجمیع که بخش تفکیک ناپذیر نظام مالی است، امکان پذیر نیست. اگر امکان تجمیع از طریق صدور دارایی های مالی وجود نداشت ، این امکان برای خانوارها پدید نمی آمد که سرمایه‌های خود را تجهیز کنند و در سبد متنوعی از دارایی‌های حقیقی سرمایه گذاری نمایند. ( قهرمانی، زهرا 1385)
ابزار مشتقه نوعی مدیریت ریسک در بازارهای مالی قلمداد می شوند. این ابزارها به تناسب رشد و توسعه سرمایه گذاری چه در بازارهای واقعی و چه در بازارهای مالی جهت پوشش ریسک سرمایه گذاری رشد پیدا کرده اند. ( قهرمانی، زهرا 1385)
توسعه ابزارهای مالی در گسترش بازار با توجه به سرمایه گذاری و تقسیم بندی اوراق بهادار امکان پذیر خواهد بود.
1-3-اهمیت و ضرورت تحقیق
با توجه به اینکه در هر فعالیت سرمایه گذاری، وجود ریسک امری غیر قابل اجتناب می باشد لذا داشتن ابزارهایی جهت کنترل مدیریت آن اهمیت قابل توجهی خواهد داشت.
امروزه شاهد گسترش روز افزون ابزارهای مالی در جهت کنترل و مدیریت ریسک می باشیم .
در شرایط امروز کسب و کار، بازارها دچار نوسانات بسیار شدید هستند و این نوسانات منشا بسیاری از انواع ریسک ها می شود. ابداع ابزارهای مالی مختلف جهت پوشش این ریسکها نتیجه احساس ضرورت به برخورداری از ابزارهای خاص جهت منظور مشخص محسوب می شود.
در کشور ایران نیز شرایط پرنوسان در بازارهای مختلف کسب و کار به خوبی مشهود است و به همین منظور ابداع و بهره مندی از ابزارهای مختلف پوشش ریسک از اهمیت بسزایی برخوردار است.
مدیریت ریسک جهت اعمال کنترل موثر بر ریسک و به حداقل رساندن آن نیازمند ابزارهای جدید مالی و یا توسعه آن می‌باشد تا در نهایت امکان ارائه راه‌حل‌های متبکرانه برای مسائل و مشکلات مالی فراهم شود. ( یار احمدی، خراسانی 1387 )
عملکرد بورس اوراق بهادار تهران نشان می دهد که بازار متشکل سرمایه، در عمل جایگاه واقعی و شایسته خود را در اقتصاد ملی به دست نیاورده است؛ به گونه ای که میانگین سهم منابع تامین شده توسط این نهاد در مقایسه با تشکیل سرمایه ثابت ناخالص داخلی، از مرز 6/1 درصد فراتر نرفته است.
اگر بخواهیم بازار سرمایه پیشرفتهای قابل ملاحظه ای داشته و در دراز مدت به فعالیت اقتصادی خود ادامه دهد باید بتواند به عنوان یک وسیله موثر و کارا برای بسیج منابع و پس انداز مورد استفاده دولت و بخش خصوصی قرار گیرد.
1-4-اهداف تحقیق
اهدف اصلی تحقیق:
تحقیق حاضر با شناسایی ابزارهای جدید مالی و استفاده از ابزار مشتقه و کاربرد آن در بازار سهام و با بکارگیری ارزش در معرض ریسک جهت کاهش ریسک در بورس اوراق بهادار تهران می پردازد.
هدف های کاربردی:
معاملات مشتقات مالی با اهداف و مقاصد مختلفی انجام می گیرد و معامله گران هر یک با انگیزه مشخص وارد این بازار می شوند. پوشش ریسک نوسانات قیمت سهام بورس یکی از این اهداف است که اغلب فروشندگان سهام از آن بهره می برند و بوسیله آن ریسک نوسانات نامطلوب قیمت را کاهش و پوشش می دهند.
1-5-سوال/ فرضیه تحقیق
سوال اصلی: با استفاده از قرارداد آتی سهام ریسک سرمایه گذاری در سهام کاهش می یابد.
سوال فرعی اول: با طولانی تر شدن سررسید قرارداد آتی ریسک سرمایه گذاری در سهام کاهش می یابد.
سوال فرعی دوم: با طولانی تر شدن سررسید قرارداد آتی کارائی مدل های پوششی ریسک افزایش می یابد.
1-6- روش شناسی تحقیق:
1-6-1-روش تحقیق
روش تحقیق از نوع تحلیلی – توصیفی می باشد که در مباحث تئوریک و مطالعات تجربی تحقیق به روش کتابخانه ای جمع آوری شده است و سپس با در نظر گرفتن ملاحظات و شرایط کشور مدل و الگوی تحلیلی مناسب انتخاب خواهد شد. آزمون فرضیه اول روش OLS و در آزمون فرضیات دوم و سوم روش VAR ، ECM مورد استفاده قرار میگیرد.
1-6-2- جامعه آماری و ویژگیهای آن:
با توجه به موضوع تحقیق، جامعه آماری این تحقیق از بین کلیه شرکتهایی که دارای ویژگیهای ذیل باشند:
الف: در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند.
ب: قرارداد آتی بر روی سهام آنها کاربرد دارد.
ج: دارای بیشترین داده ها در سالهای فعالیت در قرارداد آتی هستند.
تعداد مشاهدات شرکتهای انتخابی بیش از 100 تا می باشد.
1-6-3- متغیرهای تحقیق:
متغیرهای مورد مطالعه در این تحقیق شامل متغیر وابسته ( قیمت نقد یا اسپات) و متغیر مستقل (قیمتهای کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت یا همان قراردادهای آتی) می باشد .
1-6-4- روش تجزیه و تحلیل داده ها:
در این تحقیق، تعداد قراردادهای آتی بهینه به ازای یک واحد دارایی نقد محاسبه می شود و کارایی و مطلوبیت مدل ها مقایسه می گردد. نرم افزارهای بکار رفته در این تحقیق 7 Eviews و Excel می باشند.
در این تحقیق، با استفاده از نرم افزار ایویوز فرضیه های تحقیق مورد آزمون قرار می گیرد و در نهایت از روش های آماری، VAR ، OLS و ECM استفاده می شود.
1-6-5 – جنبه جدید بودن و نوآوری:
پوشش ریسک بورس اوراق بهادار در کشور ایران موضوع جدیدی است و مطالعات داخلی انجام شده در این زمینه بسیار محدود می باشد. در این تحقیق با استفاده از روشهایی متفاوت از قبیل VAR، OLS و ECM و رگرسیون به بررسی تاثیر مدت قراردادها بر نرخ بهینه پوشش ریسک خواهیم پرداخت و عملکرد این روشها را مقایسه خواهیم کرد.
1-7- ابزار گردآوری داده ها:
برای جمع آوری اطلاعات لازم در خصوص مباحث نظری و پیشینه مطالعات تجربی از روش های کتابخانه ای و اینترنت استفاده شده است. داده های آماری مورد نیاز هم از سایت بورس اوراق بهادار تهران و داده های مربوط از فایلATOS و SAMA گردآوری شده است.
1-8-تعریف اصطلاحات و واژه های تحقیق:
ابزارهای مالی: وسایلی برای نقل و انتقال وجوه هستند.
ابزار مشتقه: ابزار مشتقه(به انگلیسی: Derivative Contract) در مباحث مالی ابزاری است که ساختار پرداخت و ارزش آن از ارزش دارایی پایه و شاخصهای مربوطه نشات می‌گیرد.این ابزار به دارنده آن اختیار یا تعهد خرید و یا فروش یک دارایی معین را می‌دهد و ارزش آن از ارزش دارایی مربوطه مشتق می‌شود. )قهرمانی، زهرا 1385)
قرارداد آتی: قرارداد آتی یا فیوچر قراردادی که در آن خریدار و فروشنده توافق می کنند ، مقدار معینی از کالای مشخص را با کیفیت مشخص ، قیمت معلوم ، در زمان و مکان مشخص معامله کنند. یک قرارداد آتی برای یک درجه ، مقدار ، ماه تحویل و قیمت معین منعقد می گردد.
بازار اسپات: بازاری است که معاملات در قیمت جاری و لحظه ای انجام می پذیرد.
ارزش در معرض ریسک:
ارزش در معرض ریسک بیشترین زیان مورد انتظار را در افق زمانی مشخص در سطح اطمینان معین اندازه‌گیری می‌نماید.
قرارداد کوتاه مدت: قراردادهایی هستند که سررسید آنها کمتر از یک ماه می باشد.
قرارداد میان مدت: قراردادهایی هستند که سررسید آنها یک ماه می باشد.
قرارداد بلند مدت: قراردادهایی هستند که سررسید آنها بیشتر از یک ماه می باشد.
1-9-مشکلات تحقیق:
مهمترین مشکل تحقیق، عدم دسترسی به داده های مربوط به قیمتهای آتی یک ماهه، سه ماهه و شش ماهه است که به ناچار از داده های مربوط به سالهای 1390-1389 استفاده شد از طرفی منابع فارسی مرتبط با موضوع بسیار اندک می باشد.
ساختار پایان نامه تحقیق:
فصل اول به بیان مقدمه، مساله تحقیق، اهداف و دامنه زمانی تحقیق، اهمیت موضوع، فرضیه ها، روش شناسی تحقیق و در نهایت تعریف واژه های علمی تحقیق پرداخته است.
فصل دوم به مباحث ادبیات موضوعی تحقیق شامل انواع روشهای تحقیق و در نهایت پیشینه تحقیق می پردازد.
فصل سوم به ارائه روش تحقیق شامل جامعه و نمونه آماری تحقیق، ابزار اندازه گیری، روش های جمع آوری اطلاعات، متغیرهای تحقیق، فرضیه های تحقیق و روش های آماری می پردازد.
فصل چهارم به تجزیه و تحلیل اطلاعات آماری به دست آمده می پردازد نتایج مربوط به آزمون فرضیه ها در این فصل ارائه می شود.
فصل پنجم به ارائه نتایج تحقیق شامل بحث و نتیجه گیری تحقیق، محدودیت های پژوهش صورت گرفته و در نهایت ارائه پیشنهادهای تحقیق پرداخته است.

2-1 مقدمه
در فصل حاضر ابتدا به مفهوم ریسک و پوشش ریسک خواهیم پرداخت و پس از تعریف مشتقات و به طور خاص بر روی قراردادهای آتی تمرکز می کنیم. از آنجایی که مهمترین مساله مبحث پوشش ریسک تعیین تعداد قراردادهای بهینه می باشد به تعریف نرخ پوششی بهینه و تئوریهای مربوط به آن می پردازیم. سرانجام مبانی نظری تحقیق و چگونگی تعیین نرخ پوششی و روابط مربوط به کارایی ارائه خواهد شد.
2-2 – مفهوم ریسک و مدیریت آن
ریسک1 جزئی جدائی ناپذیر از زندگی بشر می باشد و زندگی امروز در حالی ادامه می یابد که شرایط عدم اطمینان2 بر کلیه امور، به علل مختلف تصمیم گیری را به کلی متحول ساخته است. همه افراد به نحوی با مفهوم ریسک آشنائی دارند و اذعان می کنند که کلیه شئونات زندگی با ریسک مواجه است. ریسک در زبان عرف عبارت است از ‌‌ خطری که به علت عدم اطمینان در مورد حادثه ای در آینده پیش می آید، و هر چقدر این عدم اطمینان بیشتر باشد اصطلاحاً گفته می شود ریسک زیادتر است.
فرهنگ وبستر ( 1981) ریسک را ‹‹ در معرض خطر قرار گرفتن ›› تعریف کرده است. فرهنگ هیلدرس (1988) نیز ریسک را ‹‹ زبان بالقوه سرمایه گذاری که قابل محاسبه است›› می داند. گالیتز ( 1996) ریسک را هرگونه نوسانات در هر گونه عایدی می داند. تعریف مذکور این مطلب را روشن می کند که تغییرات احتمالی آینده برای یک شاخص خاص چه مثبت و چه منفی ما را با ریسک مواجه می سازد. بنابراین امکان دارد تغییرات ما را منتفع سازد.
اولین بار هری مارکویتز (1952) بر اساس تعاریف کمی ارائه شده، شاخص عددی 3 را برای ریسک معرفی کرد. وی ریسک را ‍‹‹انحراف معیار چند دوره ای یک متغییر›› تعریف می کند.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

در دیدگاهی دیگر هیوب (1998) ریسک را احتمال کاهش درآمد یا از دست دادن سرمایه تعریف می کند و تنها به جنبه منفی نوسانات توجه دارد. بنابراین اجماع کلی بر تعریف ریسک اقتصادی وجود ندارد، اما می توان دو دیدگاه کلی برای آن ارائه کرد.
* دیدگاه اول: ریسک به عنوان هرگونه نوسانات احتمالی بازدهی اقتصادی در آینده.
* دیدگاه دوم: ریسک به عنوان نوسانات احتمالی منفی بازدهی اقتصادی در آینده.
با توجه به بازارهای مالی و کالا، نوسانات قیمتها امری طبیعی است و هر کدام از فعالان اقتصادی با یکی از این دیدگاهها، به نوسانات قیمتهای بازار نظر می کنند. کلیه آنها یا از ریسک فرار می کنند ( ریسک گریزند) و یا سطح قابل قبولی از ریسک را می پذیرند ( ریسک پذیرند).
ریسک در یک معنای عام عبارت است از تغییرات قیمت که خود شامل نرخ های ارز، نرخ های سود، نرخ های کالا و نرخ های بازدهی سهام می باشد. در هر حال این متغیرها به علت تغییر در بسیاری از عواملی است که هر یک به سطوح مختلف ریسک وارد می شوند. به همین علت و با توجه به انواع تقسیم بندی های ریسک در کتب مختلف ریسک به دو دسته کلی تقسیم می شود: دسته اول مربوط به ریسک بازار سرمایه است که در این حالت با توجه به ماهیت مالی متغییرها، سعی بر کنترل آن است ( مانند ریسک سیاسی، ریسک صنعت، ریسک نیروی انسانی و …). البته این تقسیم بندی به مفهوم جدایی ریسک ها از یکدیگر نیست زیرا ریسک غیر مالی ( بازار محصول) بر ریسک های مالی ( بازار سرمایه) تاثیر زیادی دارند. بدین معنی که هر یک از ریسک های غیر مالی در نهایت باعث تغییرات در متغییرهای مالی می گردند. مثلاً ریسک سیاسی ( ریسک غیر مالی) به راحتی به تغییرات نرخ ارز و در نتیجه ریسک نرخ ارز ( ریسک مالی) منجر می شود4.
ریسک لزوماً پدیده ای منفی نیست بلکه به همراه هر فرصتی، ریسک نیز وجود دارد و اصولاً نمی توان کلیه ریسک ها را از بین برد؛ چرا که کلیه فرصتها نیز بدین صورت از بین خواهد رفت . بنابراین می بایست با مدیریت ریسک، به روشی بهینه در مقابل ریسک واکنش نشان داد.
مدیریت ریسک ضابطه ها و روشهایی را به دست داده که اشخاص، موسسه های اقتصادی( صنعتی و تجاری) و غیر انتفاعی و دولتها با استفاده از آن می توانند وظیفه آینده نگری را در ارزیابی، کنترل و تامین مالی خسارتها انجام دهند. بر این پایه، مدیریت ریسک برخوردی نظام یافته با ریسک را سامان می دهد. بدین منظور همواره در کار پاسخ گفتن به دو پرسش اساسی درباره پیشامدهای احتمالی آینده است. نخستین پرسش اینکه ‹‹ چه خواهد شد؟ ›› ودومی اینکه ‹‹ چه باید کرد؟ ›› مدیریت ریسک همواره در کار برنامه ریزی برای رویارویی با رویدادهای احتمالی آینده است.
مدیریت ریسک در اقتصاد مالی، بر آن دسته از انواع ریسک ها نظارت و کنترل دارد که اولاً در محدوده کنترل باشند و ثانیاً اثرات نقدی داشته باشند. این ویژگی ها شامل دسته اول ریسک، یعنی ریسک بازار سرمایه است و لذا منظور از ریسک در تعریف بالا این نوع می باشد. اما این بدان معنی نیست که نمی توان ریسک بازار محصول را کنترل کرد، زیرا ریسک دسته دوم در نهایت و به گونه ای به ریسک دسته اول تبدیل می شود. از آنجائی که هر فعالیت اقتصادی با ریسک همراه است لذا کنترل و مدیریت آن نیز لازم است که خود مراحلی دارد. در مدیریت ریسک ابتدا باید انواع ریسک ها را شناسایی کرد و سپس با محاسبه مقدار و تاثیر آن بر فعالیت اقتصادی، ابزار و راهکارهای مناسب جهت کنترل آن ارائه داد. در ادبیات مالی پنج راهکار در مواجه با موقعیت های ریسکی و مدیریت آنها آمده است.5
* در صورت امکان حذف ریسک بدون حذف فرصت های موجود، ریسک را حذف کرد.
* با ارزیابی دقیق اثرات سوء ریسک، بدون هیچ اقدام حمایتی، ریسک را قبول کرد.
* جهت بهره برداری هر چه بیشتر از موقعیت های موجود و با انگیزه های بورس بازی می توان به استقبال ریسک رفت.
* با ایجاد تنوع در ریسک ها و یا تنوع در نهاده ها و ستاده ها، ریسک را کاهش داد.
* با قبول ریسک دیگری که با ریسک اولیه همبستگی منفی دارد، آن را پوشش داد.
حذف ریسک موقعی امکان پذیر است که مدیریت ریسک از نوسان قیمتها مطمئن باشد و با اتخاذ موضع مناسب، که همان خرید یا فروش محصول مورد نیاز قبل از نوسان است به زعم خود، خود را از ریسک نوسانات مخالف مصون نگاه دارد. در قبول ریسک علی رغم اینکه نوسان احتمالی پیش بینی می شود. ولی این نوسانات مورد قبول واقع می شوند. در واقع با تکیه بر اصل ‹‹ خرید یا فروش هر موقع لازم بود›› معاملات انجام می گیرد. اما عمل حذف ریسک جز در موارد معدودی مقدور نبوده و قبول آن همچنان خسارت بار است که گاه به ورشکستگی می انجامد. لذا راهی جز کاهش یا پوشش ریسک باقی نمی ماند. کاهش ریسک به وسیله تنوع سازی، بیشتر متوجه شرکتهای تولیدی و سهام داران بورس مالی می باشد؛ در حالی که معامله گران بازار کالا از استراتژی پوشش ریسک بهره بیشتری می برند.
برنامه مدیریت ریسک در صورتی در یک سازمان موفق خواهد بود که با برنامه استراتژیک و همچنین استراتژیهای مالی هماهنگ باشد. بنابراین مدیریت ریسک را افرادی در سازمان باید انجام دهند که با مسائل کلی آشنا باشند و اهداف استراتژیک سازمان را بدانند و علاوه برآن باید در حوزه مدیریت ریسک و استفاده از ابزار آن تجربه کافی داشته باشند، چرا که استفاده از ابزار مدیریت ریسک با خطراتی نیز همراه است که در صورت عدم دقت کافی به نتایج ناخوشایندی منجر خواهد شد. ابزار مدیریت ریسک گاهی به تیغ تشبیه شده است که در صورت استفاده صحیح نتایج مثبتی میتوان ازآن بدست آورد و استفاده نادرست از آن منجر به حوادث وحشتناکی خواهد گردید با این حال این توصیف نمیتواند دلیلی برای استفاده نکردن ازآن باشد.
عناصر اصلی در موفقیت ریسک عبارتند از :
1- تشخیص منابع ریسک
2 – اندازه گیری میزان ریسک
3- ارزیابی تأثیر میزان ریسک مورد نظر بر کل سازمان و استراتژیهای مالی
4- ارزیابی تواناییهای سازمان در برنامه ریزی برای مدیریت ریسک یا استفاده از ابزارهای مدیریت ریسک
5- انتخاب ابزارهای مناسب و مفید مدیریت ریسک
2-3- انواع ریسک:
بنگاهها در معرض انواع مختلف ریسک قرار دارند که به طور کلی می توان آنها را به دو دسته ریسکهای تجاری و ریسک های غیر تجاری تقسیم کرد:
2-3- -1ریسک تجاری
ریسک های تجاری آنهایی هستند که از دید بنگاه، برای سهامداران، مزیت رقابتی و ارزش افزوده ایجاد می کنند. ریسک تجاری به بازار محصولی که یک بنگاه در آن فعالیت می کند مربوط می شود. این بازار شامل: نوآوری های تکنولوژیک، طراحی محصول، و بازاریابی می شود. پذیرش منطقی ریسک تجاری یک مزیت رقابتی در هر کسب و کاری محسوب می شود. فعالیت های تجاری همچنین با ریسک های اقتصاد کلان سر وکار دارند که ناشی از چرخه های اقتصادی و نوسان در آمد و سیاست های پولی است.
2-3-2- ریسک غیر تجاری
سایر ریسک هایی که بنگاه بر آنها کنترلی ندارد، دسته ریسک های غیر تجاری را تشکیل می دهند. این دسته شامل: ریسک های استراتژیک می شوند که نتیجه تغییرات بنیادی در محیط سیاسی و اقتصادی هستند. برای مثال، از بین رفتن سریع تهدید اتحاد جماهیر شوروی در اواخر دهه 80 میلادی، باعث کاهش تدریجی بودجه دفاعی شد و مستقیما روی صنایع دفاعی تاثیر گذاشت. سلب مالکیت و ملی شدن هم جزء ریسک های استراتژیک محسوب می شود. پرهیز از این ریسک ها مشکل است، مگر با توسعه در کسب و کارهای گوناگون یا کشورهای متعدد.
2-3-3- ریسک سیستماتیک و غیر سیستماتیک
از سوی دیگر، کل ریسک بازار را می توان به دو دسته ی کلی ریسک سیستماتیک و ریسک غیر سیستماتیک تقسیم نمود.
ریسک غیر سیستماتیک ریسکی است که ناشی از خصوصیات خاص شرکت از جمله: نوع محصول، ساختار سرمایه، ترکیب سهامداران عمده و غیره می باشد. ریسک سیستماتیک ناشی از تحولات کلی بازار و اقتصاد بوده و تنها مختص به شرکت خاصی نمی باشد، به بیان دیگر، ریسک سیستماتیک در اثر حرکت های کلی بازار به وجود می آید. طبق نظریه های پرتفولیو، با تشکیل سبد سهام، می توان ریسک غیر سیستماتیک را از میان برد، ولیکن ریسک سیستماتیک همچنان باقی می ماند. شاخص بتا شاخصی برای اندازه گیری نوسانات بازده یک شرکت در مقایسه با بازده کل بازار و یا شاخصی برای اندازه گیری ریسک سیستماتیک است.
2-4- انواع ریسک های مهم
-1-4-2ریسک اعتباری
به عدم توانایی قرض گیرنده در سررسید، نسبت به بازپرداخت اصل یا بهره وام دریافتی، و احتمال زیان به علت توانایی در بازپرداخت بدهی ها یا کاهش اعتبار شرکت ریسک اعتباری گفته می شود.
ریسک اعتباری: ریسکی است که از نکول یا قصور طرف قرارداد و یا در حالت کلی تر، از اتفاقی اعتباری به وجود می آید. بررسی تاریخی نشان می دهد که این ریسک معمولاً در مورد اوراق قرضه رخ می داد، که این شکل که قرض دهنده ها از بازپرداخت وامی که به قرض گیرنده داده بودند، نگران بودند. به همین خاطر گاهی اوقات ریسک اعتباری را ریسک نکول هم می گویند. تاثیر این ریسک، با هزینه جایگزینی وجه نقد ناشی از نکول طرف قرارداد سنجیده می شود. ریسک اعتباری یکی از مهم ترین عوامل تولید ریسک در بانک ها و شرکت های مالی است.
برای اندازه گیری ریسک اعتباری باید به این موارد توجه کرد:
الف: احتمال نکول: احتمالی است که طرف قرارداد در مدت تعیین شده در قرارداد، به تمام تعهداتش، خواسته یا ناخواسته عمل نکند.
ب: میزان تعهد اعتباری: نشان می دهد که در زمان نکول، چه مقدار از تعهدات متاثر از نکول ( مانده تعهدات) قرار می گیرد.
ج: نرخ بازیافت: در صورت نکول، چه سهمی از تعهدات ممکن است از راه های مختلف مثل وثیقه باز گردد.
د: رتبه اعتباری شرکت ها: بحث مهم دیگری که در اندازه گیری ریسک اعتباری مطرح می شود. رتبه بندی اعتباری شرکت ها است.
-2-4-2 ریسک بازار

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید